Het Meetjeslandse grondgebied heeft enkele waardevolle cultuurlandschappen die evenwel moeten worden gevrijwaard voor verdere bebouwing.

Meer open ruimte dan gemiddeld in Vlaanderen,

met een aantal waardevolle landschappelijke structuren (Krekengebied, bossengordel, …) Het percentage cultuurgrond bedraagt in de gemeenten 63,6%, waar dit in Vlaanderen 46,1% is.

Grote verscheidenheid aan cultuur en natuurlandschappen,

ook binnen het gebied. Het Meetjesland is erkend als Regionaal Landschap door Europa en Vlaanderen. De landschapstypes zijn het noordelijke Krekengebied en het zuidelijke Meetjeslandse Houtland.

Druk op de open ruimte

In de loop der jaren moet de open ruimte steeds meer terrein prijsgeven, vooral tegenover woonoppervlakte. De oppervlakte voor wonen nam in de periode 2003-2013 toe met gemiddeld 1,16% per jaar over Vlaanderen. Hoewel het Meetjesland meer open ruimte heeft dan de meeste regio's in Vlaanderen, stijgt de woonoppervlakte sterker, met een piek in de gemeente Kaprijke.

Bron: http://www.milieurapport.be/nl/feitencijfers/sectoren/huishoudens/ruimtegebruik-doorhuishoudens/ruimtegebruik-door-wonen/

 

 

In al zijn verscheidenheid vertelt het cultureel erfgoed het verhaal van het gebied. Archeologische vondsten vertellen de geschiedenis van de streek, van de prehistorische mens tot de Romeinse aanwezigheid, de middeleeuwers en de moderne mens. Bouwkundig erfgoed is een zichtbare getuige van het verleden: hoeves, molens, kastelen, kerken, woonwijken, dorpskernen, abdijsites, …

Het noorden van het Meetjesland herbergt waardevol maritiem erfgoed. Gezien de ligging van de streek is dit niet verwonderlijk. Meer bepaald in Boekhoute, deelgemeente van Assenede, is het visserijverleden sterk aanwezig.

Het Meetjesland telt veel roerende erfgoedcollecties met archiefstukken en documentaire collecties, kaartmateriaal, kunstobjecten, gebruiks-voorwerpen, foto- en filmcollecties, archeologische voorwerpen, meubilair, ambachtelijke collecties, werktuigcollecties, nijverheidsobjecten … Dit erfgoed is verspreid in verschillende collecties en instellingen in de regio, gaande van musea, bezoekerscentra, tot archieven van openbare besturen (gemeenten, OCMW’s, polderbesturen en wateringen) en privé-collecties. Volgende thema’s maken intrinsiek deel uit van het verleden van de streek: ambachten, religie, de twee wereldoorlogen, dagelijks leven, sport en spel, levenscyclus, feest, school, politiek, transport, nijverheid en industrie.

Meetjesland is daarnaast rijk aan immaterieel erfgoed, vaak refererend naar het landelijke leven. De nog vaak geïntegreerde en intacte dorpsgemeenschappen leveren diverse vormen van immaterieel erfgoed over: verteltradities en andere uitingen van taal, tradities, rituelen en sociale gewoonten, traditionele kennis en vaardigheden, legendes, dialecten en taalgebruik. Een heel stuk van het cultureel erfgoed leeft tevens verder onder de vorm van dialecten, verhalen,
legendes en volksliederen over het smokkelen over de grens met Nederland, bekende lokale dorpsfiguren en hun fratsen, gebeurtenissen uit de wereldoorlogen, satirische liederen, mythische verhalen over hekserij en duistere krachten, anekdotische verhalen over dorpsidentiteit, lokale gebruiken, het alledaagse leven op de boerderij en in het dorp, traditionele streekgerechten, de sfeer en competitie van het krulbollen, ….

Meer info hierover kan je terugvinden op de site van Erfgoedcel Meetjesland.

In Meetjesland is er heel wat waardevolle natuur. De natuur is er sterker verweven met het agrarisch gebied dan elders in Vlaanderen. Op de gewestplannen is naar schatting het Meetjesland 33% ingekleurd als landschappelijk waardevol agrarisch gebied. Voor Vlaanderen bedraagt dit percentage slechts 26%.

natuurverbindingsgebieden

Er zijn in Meetjesland dus minder vrijliggende natuur- en bosgebieden. De afzonderlijke natuurgebieden hebben weliswaar een kleine oppervlakte, maar het totaal aan natuurgebieden in de regio is wel hoog. Dit gegeven wordt geïllustreerd door het bijgevoegde kaartmateriaal van de natuurverbindings- en aandachtsgebieden15, de ankerplaatsen, VEN– en IVON-gebieden en de bossen16.

Ankerplaatsen deel1

ankerplaatsendeel2

Landschappelijk gezien kunnen we het Meetjesland opsplitsen in twee delen: het noordelijke Meetjeslandse Krekengebied en het zuidelijke Meetjeslandse Houtland. Het Krekengebied is een open polderlandschap met typische kreken en dijken, het Leopoldkanaal en Schipdonkkanaal en een kenmerkende fauna en flora die aansluiting vindt in Zeeuws-Vlaanderen en het uiterste noorden van de provincies West en Oost-Vlaanderen. De botanisch meest waardevolle plekjes liggen bij de Boerenkreek, de Roeselarekreek, de Rode en Grote Geul en soms bij veel onopvallende kreekarmen en deels verlandde kreekuitlopers.

Het zuidelijke Houtland wordt gekenmerkt door restanten van boscomplexen (Burkel, Drongengoed, Bellemse bossen, het Leen, Lembeekse bossen) met vaak een grote verscheidenheid aan bomen, vogels en plantensoorten. Het Drongengoed is het grootste aaneengesloten boscomplex van Oost-Vlaanderen. Naast het Krekengebied en de bosrelicten, vinden we in het gebied nog andere waardevolle landschappen en natuurgebieden terug, zoals de Kraenepoel te Aalter, het Poekepark en de vallei van de Poekebeek, de Vossenholse Meersen, het historisch landbouwgebied ‘Ro’. Ook langs de oevers van de kanalen (kanaal Brugge-Gent, het Schipdonkkanaal en het Leopoldskanaal) vindt men een grote verscheidenheid aan plantengroei en is het rustig wandelen of fietsen langs de trekwegen.

Daarnaast is er nog het valleilandschap De Oude Kale dat deels door het Meetjesland loopt. Het stroomgebied van de Oude Kale maakt deel uit van het bekken van de Gentse kanalen en bevindt zich op het grondgebied van de gemeenten Nevele, Gent, Lovendegem en Deinze. Oorspronkelijk was de Poekebeek de bovenloop en mondde de Oude Kale uit in de Durme. Het gebied is zo’n 440 hectare groot. Minder spectaculair maar waardevol zijn tot slot de kleine landschapselementen verspreid over het gebied zoals veedrinkpoelen, hagen, houtkanten en hoogstamboomgaarden. Dier- en plantensoorten die uit het zaai- en grasland zijn verdreven, overleven vaak nog op deze plekjes. Het noorden van het Meetjesland is sedert 1999 door het Vlaamse gewest erkend als waardevol cultuurlandschap. Het draagt dan ook het label ‘Regionaal Landschap’.


15 Natuurverbindingsgebieden zijn gebieden die ongeacht hun oppervlakte van belang zijn voor de migratie van planten en dieren tussen de verschillende natuur- of VEN-gebieden. De natuuraandachtsgebieden zijn natuurgebieden die op Vlaams niveau worden afgebakend als onderdelen van de natuurlijke structuur.
16 Bron: geopunt.be
1. Ankerplaatsen zijn de meest landschappelijk waardevolle gebieden voor Vlaanderen. Ze vormen een geheel van verschillende, maar samen voorkomende erfgoedelementen.
2. De afkorting VEN staat voor Vlaams Ecologisch Netwerk. Het VEN is een netwerk van waardevolle natuurgebieden in Vlaanderen. In deze gebieden krijgt de natuur een bijkomende bescherming. De afbakening van de gebieden die tot het VEN behoren, gebeurt door de Vlaamse Regering. Het IVON (Integraal Verbindings- en Ondersteunend Netwerk) dient om de natuurgebieden van het VEN zoveel mogelijk met elkaar te verbinden en te ondersteunen. Natuur wordt verweven met andere functies in agrarische en recreatiegebieden en er gelden enkel voor de overheid algemene bepalingen, maar geen bijkomende rechten en plichten voor de burger.