Bezoekerscentrum Boekhoute

Wie vandaag door Boekhoute wandelt, merkt het niet meteen. Geen deinende boten, geen zilte lucht die uit een open haven opstijgt. En toch klopt hier een maritiem hart. 

Eeuwenlang was Boekhoute een vissersdorp pur sang, verbonden met de zee via De Braakman, een brede zeearm richting de Westerschelde. Visserij en landbouw bepaalden het ritme van het dorp.

Vissersdorp zonder haven

Volgens een legende danken de mosselen uit Philippine en Boekhoute hun uitzonderlijke kwaliteit aan de tijd waarin De Braakman nog open lag. Het water, het getij, de omstandigheden: ze zouden samen gezorgd hebben voor iets bijzonders. Philippine draagt die reputatie nog altijd met trots, tot ver buiten de grensstreek.

Want tot 1952 had Boekhoute een bloeiende haven. Eigenlijk zelfs drie, waarvan de sporen vandaag nog leesbaar zijn in het landschap. Met de afsluiting van De Braakman door een Nederlandse dijk veranderde alles. De haven verdween, het dorp verloor zijn directe band met de zee. Wat bleef, was stilte. En achteraf bekeken ook bescherming: tijdens de Watersnoodramp van 1953 bleef het Meetjesland gespaard.

Boekhoute werd een vissersdorp zonder haven, maar niet zonder identiteit. De bijnaam ‘de vissers’ bleef, net als de verhalen. Pas in 2018 hing de laatste visser zijn netten definitief aan de haak. Een symbolisch einde van een eeuwenoude traditie, al leeft die vandaag verder in herinneringen, rituelen en erfgoed.

Wie die geschiedenis echt wil voelen, stapt binnen in het Bezoekerscentrum van Boekhoute. Een tentoonstelling vertelt het verhaal van de Boekhoutse vissers en hun strijd voor haven, zee en vaderland. Een belangrijk deel van die collectie is te danken aan Edgard Stockman, de laatste burgemeester van het dorp, die in de jaren ’70 en ’80 met grote toewijding erfstukken verzamelde bij de inwoners.

Vandaag is het Bezoekerscentrum ook een officieel infopunt van Toerisme Meetjesland. Je vindt er niet alleen het verleden van Boekhoute, maar ook inspiratie voor vandaag: wandel- en fietsroutes, logies en tips om de streek op een rustig tempo te ontdekken. 

'Grote Vrouwen en de Groote Oorlog'

Op de zolder van het Bezoekerscentrum ontvouwt zich een minder bekend hoofdstuk uit de geschiedenis van Boekhoute. De tentoonstelling ‘Grote Vrouwen en de Groote Oorlog’ zoomt in op het leven in het dorp tijdens de Eerste Wereldoorlog, toen de nabijheid van de Nederlandse grens Boekhoute tot een broeihaard van smokkel en verzet maakte.

Vijf vrouwen staan centraal. Geen generaals of grote veldslagen, maar persoonlijke verhalen van een spionne, een vissersvrouw, een verpleegster en vrouwen die soep uitdeelden aan wie het nodig had. Hun levens tonen hoe oorlog zich niet alleen afspeelt aan het front, maar ook in keukens, achtertuinen en langs sluipwegen over de grens.

Ook jongere bezoekers worden meegezogen in dat verhaal. Via een interactief smokkelspel kruip je zelf in de huid van een koerier: een geheime boodschap op zak, de grens over, steeds op je hoede voor de Duitse bezetter. Spelenderwijs ontdek je hoe precair en gevaarlijk het leven toen was.

Sporen in het landschap

Boekhoute draagt zijn geschiedenis niet alleen in verhalen, maar ook in tradities en plekken. Elk derde weekend van september vieren de inwoners de Gîrnaertfeesten, een ode aan het garnaal- en vissersverleden van het dorp. 

Verspreid door de kern vind je monumenten en restanten die dat verleden tastbaar maken, waaronder de overblijfselen van de sloep BOU8. En wie de wandelknooppunten volgt, wandelt verder dan het dorp alleen en bereikt zelfs de voormalige zeedijk langs de Olmendijkweg in Terneuzen.

Ook de neobyzantijnse kerk, gebouwd in de 19e eeuw op oudere fundamenten, kreeg een nieuw leven als cultuurhuis. Binnen ontdek je de expo ‘Boekhoute in beide oorlogen’, met onder meer brokstukken van een neergestort Duits vliegtuig en het aangrijpende verhaal van vissers die hun weg zochten tijdens oorlogstijd in de tentoonstelling ‘Vissers in Nood’. De kerk is dagelijks geopend.

Wie nog dieper wil duiken in het verhaal van Boekhoute, kan aansluiten bij een begeleide rondleiding met de Meetjeslandse gidsen of kiezen voor de wandeling ‘Visser, pastoor en kasteelheer’